Toespraak Burgemeester bij dodenherdenking (04-05-2019)

Op zaterdag 4 mei sprak burgemeester Oskam in de Nieuwe Westerkerk voorafgaand aan dodenherdenking. Om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesmissies daarna. Aansluitend was er een stille tocht naar begraafplaats Capelle-West. Daar werden kransen gelegd bij het herdenkingsmonument en waren we 2 minuten stil.

Na burgemeester Oskam lazen de scholieren Malou van Duin en Haya Quadara hun winnende gedichten voor. Deze staan op de Facebookpagina van de gemeente.

Hier leest u de toespraak van Burgemeester Oskam. De toespraak is live uitgezonden op Radio Capelle en kunt u achteraf beluisteren op www.radiocapelle.nl/gemist.

Jongens en meisjes, dames en heren,

Hartelijk welkom in de Nieuwe Westerkerk. Fijn dat jullie hier vandaag zijn. Op deze dag komen we in het hele land bij elkaar om de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en vele andere oorlogen en conflicten te herdenken. Traditioneel doen we dat samen. En dat is mooi. Vaders en moeders, opa’s en oma’s, kinderen en kleinkinderen. Samen laten we zien dat het herdenken op 4 mei waardevol is. Het is mijn overtuiging dat we samen de boodschap van 4 mei, maar ook die van Bevrijdingsdag moeten doorgeven aan de generaties na ons. Wij moeten ons ook realiseren dat het aantal mensen dat de oorlog heeft meegemaakt steeds kleiner wordt. De verhalen van ooggetuigen sterven uit.

Daarom zijn we solidair; stilstaan, herdenken en doorgeven draagt ertoe bij dat wat er in het verleden is gebeurd nooit vergeten mag worden.

Met mijn zoon Floris bezocht ik in het verleden regelmatig de Waalsdorpervlakte. In het duingebied tussen Den Haag en Wassenaar brachten de Duitsers tijdens de oorlogsjaren meer dan 250 landgenoten, vooral verzetshelden, ter dood. Op 4 mei wandelt jaarlijks een grote groep mensen op de smalle paden richting het oorlogsmonument, met op de achtergrond de indringende luidklok van het monument. De 2 minuten stilte om 20.00 uur op de Waalsdorpervlakte zijn indrukwekkend. Je hoort alleen de zee en het ruisen van de wind door de bomen. Voor m’n gevoel bleven zelfs de meeuwen 2 minuten stil.

Datzelfde indrukwekkende gevoel bekroop mij de afgelopen jaren tijdens Dodenherdenking in Capelle. Nu zijn mijn jongste kinderen daarbij.

Het moment dat we samen en in stilte de weg wandelen richting de begraafplaats geeft mij en vele mensen altijd een heel bijzonder gevoel. Vorig jaar was het koud, maar ook zonnig. Op de dijk stonden een paar honderd mensen. Het klinkt misschien tegenstrijdig: we herdenken tijdens deze dodenherdenking de gevallenen in oorlogen. Maar op zo’n moment voel ik me ook trots. Als burgervader, als Capellenaar. Dat we samen de Tweede Wereldoorlog en de oorlogen daarna herdenken met zoveel Capellenaren.

Tijdens 2 minuten van stilte om 20.00 uur gaan onze gedachten onder meer uit naar miljoenen slachtoffers in heel Europa. Ruim 5 jaar hield de oorlog Europa in haar greep. 60 miljoen mensen verloren het leven, nog veel meer liepen trauma’s op, families werden verscheurd en de wereld kwam tot stilstand. Ik blijf me altijd afvragen. Waarom? Ook ons land kreeg veel leed te verwerken. Onze buurstad Rotterdam, waar de roots van veel Capellenaren liggen, werd zwaar gebombardeerd. Ons land gaf zich over, maar het leed kwam niet ten einde.

Er volgden mensonterende deportaties van Joden, zigeuners, verzetshelden, homo’s, invaliden en andersdenkenden naar vernietigingskampen. De hongerwinter van '44/'45 bracht ellende en verdriet voor veel landgenoten in het westelijke deel van Nederland. We kennen de verhalen van onze grootouders. Ook uit Capelle.

Want ook onze stad, toen nog een dorp, kreeg flinke klappen. Als kleine buurman van Rotterdam kregen we verschillende bombardementen en afzwaaiers van zowel de geallieerden, als de Duitsers te verduren. Dat er zo af en toe nog oude bommen gevonden worden in Capelle is dan ook niet vreemd. Bommen gericht op de haven van Rotterdam, eerst van de Duitsers, later de geallieerden, kwamen ook hier terecht. Tijdens werkzaamheden aan de waterleiding in de Fazantstraat in Capelle werd vorig jaar nog een mortiergranaat uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. De explosievenopruimingsdienst heeft de granaat gelukkig onschadelijk gemaakt waardoor ongelukken werden voorkomen.

Op 14 mei 1940, de dag van het Duitse bombardement op Rotterdam, trokken duizenden Rotterdamse vluchtelingen uit de stad naar de omliggende dorpen. Ook naar Capelle. De eerste dagen na het bombardement kregen 5.000 dakloos geworden Rotterdammers in Capelle onderdak. Uiteindelijk vestigden zo’n 400 van hen zich definitief in Capelle. De brute aanval op onze buurgemeente voelde óók als een aanval op ons. In 1941 kwam Capelle rechtstreeks onder vuur te liggen. Een Engelse bommenwerper onderweg naar olieopslagtanks van de Duitsers in Pernis en andere cruciale installaties in de haven was uit koers geraakt. Per vergissing kwamen woensdagnacht 30 april 1941 6 brisantbommen terecht aan de dijk op de grens van Capelle en Rotterdam. Geschrokken Capellenaren en Kralingseveerders dachten aan een ontploffing bij de scheepswerf, de scheepssloperij of misschien de kunstmestfabriek aan de huidige IJsseldijk. De bommen kwamen echter terecht aan de dijk bij de Nijverheidstraat-Schaardijk.

De zussen Sien en Marie van Linschoten, buurman Nicolaas van Gogh en zijn zoon Maarten waren op slag gedood. Ook de Rotterdamse Bas van Wijngaarden en zijn vrouw Huigerina Verhek vinden de dood. Veel familieleden raken zwaargewond. Deze trieste persoonlijke verhalen uit het Capelse laten nog eens zien wat de impact van een oorlog kan zijn voor mensen.

Vandaag is het de 74e keer dat we het einde van de Tweede Wereldoorlog voor Nederland herdenken. Zoals gezegd, we herdenken behalve de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog ook alle omgekomen Nederlandse burgers en militairen die sinds de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden, en op vele andere plekken in de wereld, het leven lieten tijdens oorlogen en vredesoperaties.

Op 4 mei koesteren we ook onze vrijheid. Vrijheid die nooit vanzelfsprekend noch eeuwigdurend is. Alleen door naar elkaar te luisteren, met elkaar te praten, onze mening met elkaar in een open sfeer te delen, kunnen we vrijheid en democratie beschermen en verstevigen. Tot in lengte van dagen. Dat is niet eenvoudig. Sterker nog: dat is hard werken.

Bij vrijheid hoort ook tolerantie, inclusiviteit en integratie. Want iedereen hoort erbij. Zaken die ik, tot mijn verdriet, soms zie vervagen in onze maatschappij. Iedere maand mag ik groepjes ‘nieuwe Nederlanders’ verwelkomen en de Nederlandse nationaliteit geven tijdens de zogenaamde naturalisatiebijeenkomst. Op de gemeentewerf zijn dat hele bijzondere en feestelijke bijeenkomsten. Voor veel nieuwe Nederlanders is de nieuwe nationaliteit een markeringspunt. Eindelijk na een jarenlange strijd, vlucht, lang wachten en hard werken kan een begin worden gemaakt met een nieuwe toekomst. Nederland is voor deze mensen een nieuw thuis. Een thuis waar hun hart ligt, ongeacht waar ze vandaan komen. Hier ligt hun toekomst met volop kansen. Dat brengt ook verplichtingen met zich mee. Ik hamer erop om de Nederlandse taal te leren spreken. Communicatie met elkaar begint met elkaar te verstaan en je goed te kunnen uitdrukken. Taal is de kern van integratie.

In mijn naturalisatie-toespraak bespreek ik 4 kernwaarden die in Nederland centraal staan: vrijheid, verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid en tolerantie. Op deze kernwaarden is onze cultuur gebouwd. Mensen mogen en kunnen hier altijd alles zeggen wat ze denken en vinden, vrijheid van meningsuiting is heilig. Vrijheid kan daarnaast onmogelijk zonder tolerantie. Tolerantie heeft hier altijd hoog in het vaandel gestaan. We hechten hier aan het belang van democratie en mensenrechten.

Tolerantie betekent in onze samenleving dat je mag zijn wie je wil zijn. Ook al vinden anderen dat raar, ieder mens blijft gelijkwaardig. We discrimineren niemand, ongeacht of je vrouw of man bent, waarin je gelooft of welke seksuele voorkeur je hebt. Nederland is een inclusief land, een land waar we niemand uitsluiten. Steeds meer Nederlanders geloven dat een al te tolerante houding niet bijdraagt aan een betere wereld.

En dat is vreemd als je weet  dat het huidige Nederland, het tolerante moderne Nederland juist werd geboren uit de bezetting in de Tweede Wereldoorlog.

Tegelijkertijd kunnen we de ogen niet sluiten en zien we een samenleving die snel verandert. Op het gebied van het geloof, relaties en politiek: mensen lijken steeds minder tolerant. Jongens die hand in hand lopen worden bespuugd of in elkaar geslagen. Meisjes uitgescholden als ze in de ogen van anderen te gewaagd gekleed gaan. Burenconflicten, asociaal rijgedrag of ronduit gewelddadig gedrag in het openbaar vervoer of tegen onze hulpverleners. Mensen met korte lontjes gedragen zich uitermate intolerant of erger. En helaas geeft ook de politiek niet altijd het juiste voorbeeld in debatten of op sociale media. In algemene zin: maatschappelijke grenzen worden sneller overschreden.

We dragen in deze samenleving een grote verantwoordelijkheid voor hoe we met elkaar omgaan. En hoe onze kinderen daarvan leren.

Door goed gedrag te laten zien geven we tolerantie door aan kinderen en jongeren. Een beetje vriendelijkheid en respect jegens elkaar hoort daarbij. De kern van mijn verhaal, hoe simpel en ouderwets het misschien ook klinkt: laten we gewoon het goede voorbeeld geven.

Ik wil graag afsluiten met een oproep aan u Capellenaren. Volgend jaar, op 5 mei 2020 vieren we precies 75 jaar bevrijding van Nederland. Een jubileum dat ruimte biedt voor extra aandacht aan 75 jaar vrijheid van ons Koninkrijk. Vanuit de gemeente en het college willen we graag aandacht geven aan dit jubileum. Maar dat doen we het allerliefst op basis van uw ideeën. Laat die aan ons weten. Denk mee, doe mee en vier mee. Via de website van de gemeente Capelle kunt u uw ideeën met ons delen.

Dames en heren, jongens en meisjes. Ik dank jullie heel hartelijk voor jullie aanwezigheid. We lopen straks in een stille tocht richting de begraafplaats. Het is mooi om daar om 20.00 uur in alle vrijheid samen twee minuten stil te zijn.

Dank voor jullie aandacht.

Oproep: Deel uw idee voor 75 jaar bevrijding - 5 mei 2020

Tijdens de herdenkingsbijeenkomst riep Burgemeester Oskam Capellenaren op om hun idee te delen voor de viering van 75 jaar bevrijding. Hoe we volgens u in Capelle op 5 mei 2020 het beste onze vrijheid vieren of hier juist stilstaan.

Deel uw idee met ons