Archeologie

In 1992 is het Europese Verdrag op het gebied van de bescherming van het Archeologisch Erfgoed ondertekend door leden van de Raad van Europa (hiertoe behoort ook Nederland). Dit verdrag is op 21 december 2006 in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd. Hierdoor moet iedere gemeente een beleidsnota hebben over hoe om te gaan met archeologie en de bescherming daarvan in de gemeente bij graaf- en bouwwerkzaamheden. Ook moet de gemeente in kaart brengen welke archeologische waarden en verwachtingen er zijn en moet archeologie worden opgenomen in bestemmingsplannen.

Concreet houdt het beleid in dat grotere grondeigenaars/ontwikkelaars rekening moeten houden met archeologische waarden en verwachtingen die zich ondergronds kunnen bevinden. Er is een archeologische waardenkaart voor Capelle aan den IJssel gemaakt waarop aangegeven is welke gebieden een hoog en laag ‘risico’ hebben op archeologische vondsten.

Afhankelijk van de aard van de uit te voeren graaf- en/of bouwwerkzaamheden (qua oppervlakte en diepte) moet een grondeigenaar archeologisch onderzoek laten doen voordat zij een omgevingsvergunning krijgen. Als uit het onderzoek blijkt dat er zich in de bodem een archeologische vindplaats bevindt zijn er verschillende opties.

Uitgangspunt is het behoud van de archeologie in de bodem (in situ), eventueel door het aanpassen van het bouwplan. Als dit niet mogelijk is moet de vindplaats worden gedocumenteerd via een opgraving, op kosten van de grondeigenaar/projectontwikkelaar. 

Een kanttekening die hierbij gemaakt moet worden, is dat het niet vaak voor zal komen dat kleine particulieren (huizenbezitters) geconfronteerd worden met het moeten doen van archeologisch onderzoek. Bodemingrepen kleiner dan honderd vierkante meter zijn in ieder geval van de onderzoeksplicht uitgesloten. Enkel in gebieden waar de verwachting op archeologische vondsten heel hoog is, is dit ook voor hen noodzakelijk. In sommige andere delen van de gemeente wordt een hogere ondergrens van 200 vierkante meter gehanteerd.

De uitgangspunten van het beleid zijn: 

1. in situ behouden van archeologische waarden (indien er zich archeologische waarden in de bodem bevinden, blijven die op die plek bewaard en worden dus niet opgegraven);
2. in ruimtelijke ordening tijdig rekening houden met de mogelijkheid dat er archeologische waarden in een plangebied aanwezig zijn;
3. het principe ‘de verstoorder betaalt’ (degene die wil bouwen/graven, moet het onderzoek voor zijn rekening nemen).

Nota Archeologie 2010-2014

De gemeenteraad heeft op 20 september 2010 de Nota Archeologiebeleid met de daarbij behorende archeologische kenmerken- en -waardenkaart vastgesteld. U vindt deze nota onderaan deze pagina.

Nu de gemeenteraad dit beleid heeft vastgesteld wordt dit ‘doorvertaald’ in nieuw op te stellen bestemmingsplannen. Hierbij moet bijvoorbeeld worden gedacht aan het opnemen van een ‘vergunningen’ stelsel te weten een omgevingsvergunning voor de activiteit uitvoeren van een werk. Dit houdt in dat er toestemming aan de gemeente moet worden gevraagd of bepaalde graaf- en/of bouwwerken uitgevoerd mogen worden. Voordat de gemeente hier toestemming voor verleent, kan de aanvrager verplicht worden – op zijn kosten – een archeologisch onderzoek te laten uitvoeren. 

Erfgoedverordening Capelle aan den IJssel 2010

Zolang het in de Nota Archeologie 2010-2014 vastgelegde beleid nog niet in een ‘nieuw’ op te stellen bestemmingsplan is vertaald heeft de gemeenteraad – ter bescherming van moge¬lijke archeologische waarden – in zijn vergadering van 20 september 2010 de Erfgoedver¬ordening Capelle aan den IJssel 2010 vastgesteld. Hierin is namelijk in artikel 21 vastgelegd dat het verboden is om de bodem te verstoren in een archeologisch verwachtingsgebied zoals aangegeven op de door de gemeenteraad vastgestelde archeologische waardenkaart.
Op deze waardenkaart is een 4-tal gebieden aangegeven, waarop per gebied is aangegeven op welke diepte er archeologische waarden te verwachten zijn. Als u de bodem wilt verstoren dieper dan zoals op deze waardenkaart is aangegeven is dit verboden en dient u hiervoor een vergunning aan te vragen. U kunt hierbij verplicht worden een onderzoek uit te laten voeren waarbij blijkt dat van het te verstoren terrein naar het oordeel van de gemeente in voldoende mate is vastgesteld en waaruit blijkt dat:

- het behoud van de archeologische waarden in voldoende mate kan worden geborgd; of
- de archeologische waarden door de verstoring niet onevenredig worden geschaad; of
- in het geheel geen archeologische waarden aanwezig zijn.

Wat moet u doen? 

1. Een vergunning aanvragen. Afhankelijk van het bestemmingsplan voor de locatie waar u de grondwerkzaamheden wil verrichten, heeft u een vergunning nodig. Zegt het bestemmingsplan niets over die locatie, dan kan een melding op grond van de door de gemeenteraad vastgestelde Nota Archeologie 2010-2014 met de daarbij behorende archeologische waardenkaart verplicht zijn. Vaak is het maatwerk.
2. Opdracht geven voor een Programma van Eisen. Het kan zijn dat u een archeologisch onderzoek moet uitvoeren. In dat geval moet u door de gemeente Capelle aan den IJssel een Programma van Eisen laten opstellen om een archeologisch onderzoek te kunnen laten uitvoeren. In dit programma staat hoe het onderzoek moet worden uitgevoerd en welke archeologische indicatoren voor het onderzoek van belang zijn. Met dit Programma van Eisen kunt u bij een onderzoeksbureau of –bureaus offertes voor veldonderzoek aanvragen.
3. Richtlijnen aanhouden. Door alle richtlijnen te volgen, wordt de kwaliteit van onderzoek gewaarborgd, verloopt het ruimtelijke ordenings- en bouwproces vlotter en beschermt u ons kwetsbare bodemarchief.

Archeologische vondsten. Wat dan?

Als uit het veldonderzoek blijkt dat er sprake is van een waardevolle vindplaats, besluit de gemeente vervolgens wat er verder moet gebeuren. Zo kan aanvullend archeologisch onderzoek noodzakelijk zijn. Uitgangspunt in de gemeente Capelle aan den IJssel is dat archeologische vindplaatsen zoveel mogelijk ter plekke in de bodem bewaard moet blijven. Dit kan betekenen dat u uw bouwplannen wellicht aan moet passen.
Ook kan het zijn dat de gemeente besluit om een opgraving uit te voeren of de graafwerkzaamheden archeologisch te begeleiden. In het door de gemeente te nemen besluit op maat, het zogenaamde selectiebesluit, staat precies beschreven wat voor uw situatie van toepassing is.

Wat zijn de kosten?

De kosten van het archeologisch onderzoek komen voor uw rekening en zijn sterk afhankelijk van het soort onderzoek en de grootte van het te onderzoeken plangebied. Om verrassingen te voorkomen kunt u vooraf een offerte aanvragen op basis van het door de gemeente opgestelde Programma van Eisen bij één of meer bureaus voor archeologisch onderzoek. Offertes zijn gratis en worden vrijblijvend gemaakt.

Meer informatie?

Algemene eisen en een checklist voor archeologisch onderzoek zijn te vinden op de website van de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer via www.sikb.nl
Op de website www.voia.nl of www.opgravers.nl kunt u erkende bedrijven vinden voor het uitvoeren van veldonderzoek.

Zie ook onderstaande:

• archeologische_kenmerkenkaart.pdf
• archeologische_waardenkaart.pdf